به گزارش خبرنگار دنیای سیاست، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، همزمان با نزدیک شدن به آغاز سومین سال ریاستجمهوری خود، در گفتوگویی مفصل و بیپرده با مردم، گزارشی از دو سال گذشته ارائه داد و از مجموعهای از چالشهای امنیتی، اقتصادی و اجتماعی سخن گفت. او تأکید کرد دولت در دشوارترین روزهای پس از انقلاب کوشیده است با تکیه بر همراهی مردم، اداره کشور را پیش ببرد. رئیسجمهور در بخش نخست این گفتوگو که شب گذشته منتشر شد، جنگ، شدت گرفتن تحریمها، ناترازی انرژی، بحران آب و خشکسالی را از مهمترین مسائل این دوره دانست و در ادامه، با توضیح دیدگاه خود درباره «مردم» و «وفاق»، تصریح کرد که همه ایرانیان، فارغ از گرایش، قومیت، جنسیت و باور، مخاطب دولتاند و ملاک همکاری در اداره کشور باید شایستگی و توانایی باشد.
به گزارش خبرنگار دنیای سیاست، بخش دوم گفتوگوی تلویزیونی رئیسجمهور با مردم بر نقشه راه دولت برای اصلاحات ساختاری در اقتصاد متمرکز بود؛ اصلاحاتی که از حوزه انرژی و نظام بانکی تا سیاستهای یارانهای، خصوصیسازی، اداره بنگاههای دولتی و توسعه زیرساختهای حملونقل را در بر میگیرد. پزشکیان با اشاره به شرایط دشوار ناشی از تحریم، جنگ و محدودیتهای اقتصادی، این اصلاحات را ضرورتی اجتنابناپذیر برای آینده کشور توصیف کرد. او همچنین با بیان اقدامهای دولت در گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، اصلاح پرداخت یارانهها، حذف بسترهای رانت و فساد، ادامه اصلاحات بانکی و واگذاری واقعی بنگاههای اقتصادی، بر نقش همراهی مردم و هماهنگی میان قوا در پیشبرد این برنامهها تأکید کرد و گفت هدف نهایی دولت، تحقق عدالت، افزایش کارآمدی و عبور پایدار از ناترازیهای اقتصادی و انرژی است. در ادامه، بخش دوم این گفتوگو را میخوانید:
به موضوع ناترازی اشاره کردید. زمانی که دولت را تحویل گرفتید، کشور با چه شرایطی روبهرو بود؟ به تعبیری، در حوزه برق و سوخت نابسامانیها و کمبودهای گستردهای وجود داشت که به تولید کشور آسیب میزد؛ صنایع در تابستان با قطع برق و در زمستان با قطع گاز مواجه بودند. لطفاً توضیح دهید دولت را در چه وضعی تحویل گرفتید و برای ادامه مسیر چه راهکاری دارید؟
دولت را در شرایطی تحویل گرفتیم که شرح آن مفصل است، اما جمعبندی وضعیت این بود که در زمستان با احتمال قطع برق، آب و گاز روبهرو میشدیم. کل ذخایر انرژی ما حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون لیتر بود و گفته میشد این ذخایر بیش از آبان دوام نمیآورد. پس از آن، دیگر سوختی برای بهکارگیری نیروگاهها باقی نمیماند. در کنار این، کمبود گاز هم داشتیم و این نگرانی وجود داشت که در زمستان هم برق نداشته باشیم و هم گرمایش با مشکل مواجه شود؛ با این حال، بهواسطه همکاری، همراهی و مدیریت، این اتفاق رخ نداد.
وقتی از وفاق سخن میگویم، منظورم همین مردم هستند. مردم در مصرف برق و گاز بهخوبی همراهی کردند و ما نیز تلاش کردیم نیروگاهها را تقویت کنیم. همین پنلهای خورشیدی که راهاندازی شدهاند، اکنون حدود هفت هزار مگاوات به مدار افزودهاند؛ ظرفیتی که معادل نزدیک به هفت میلیارد دلار است، رقمی که در اختیار نداشتیم، اما این ظرفیت وارد شبکه شده و همچنان در حال توسعه است. این اقدام از یکسو میتواند بخشی از مشکل انرژی را برطرف کند و هر روز نیز در حال گسترش است. با وجود جنگ، درگیری و محاصرهای که وجود دارد، قرار بود ۳۰ هزار مگاوات پنل خورشیدی احداث کنیم، اما به دلیل مشکلات موجود نتوانستیم به هدف مورد نظر برسیم. البته در قانون برنامه، برای پنج سال مجموعاً ۱۲ هزار مگاوات پیشبینی شده است، اما ما فقط به همان عدد قانونی بسنده نکردهایم و میخواهیم تا هرجا که امکان و توان داریم، مشکل انرژی را از مسیر انرژی پاک حل کنیم؛ زیرا در حال حاضر سوختی را که عملاً ارزان در اختیار داریم، هدر میدهیم، هوا را آلوده میکنیم و در نهایت هم با کمبود روبهرو میشویم.
امسال، با وجود اینکه به نیروگاههای ما آسیب زدند و روزانه نزدیک به ۲۳۰ میلیون مترمکعب از گاز ما را هدف قرار دادند، شما قطعی برق بسیار محدودی دیدید. امیدوارم از این پس دیگر هیچ قطعی برقی نداشته باشیم. در این گرما در برخی نقاط قطعیهایی رخ داد، اما برنامهریزی کردهایم که به هیچ وجه برق صنایع و کارگاهها قطع نشود و برای تحقق این هدف تلاش میکنیم. همه این اقدامها با همراهی، همدلی و جهتگیریهایی که داشتیم و با مساعدت مردم انجام شد و توانستیم شرایط را مدیریت کنیم. برای زمستان نیز، با وجود کمبود روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز، در حال طراحی و برنامهریزی هستیم تا انشاءالله مردم در فصل سرد با مشکل مواجه نشوند. این کار را با یاری خدا، همراهی مردم، همدلی و هماهنگی میان قوا و نیز آگاهیبخشی لازم به مردم پیش خواهیم برد تا آنان نیز همراه ما باشند.
یکی دیگر از ابعاد این ناترازیها، حوزه اقتصاد است که آثار آن مستقیماً در معیشت و سفره مردم دیده میشود. پیشتر با مشکلات ناشی از تحریمها مواجه بودیم و اکنون محاصره دریایی نیز به آن اضافه شده و ناترازیهای اقتصادی را تشدید کرده است. دولت از نظر اقتصادی چه شرایطی را از دولتهای پیشین به ارث برد و زمانی که شما مسئولیت را تحویل گرفتید، وضعیت اقتصاد کشور چگونه بود؟
ببینید، روند کاملاً روشن است. آنها انتظار داشتند کشور بهدلیل همین فشارهایی که وارد کردهاند، دچار فروپاشی شود. این روند سالهاست ادامه دارد و چندان هم به این دولت یا آن دولت محدود نیست. آنها همواره این فشارها را اعمال کردهاند و اقتصاد ما را بهتدریج در تنگنا قرار دادهاند. در دولت ما این فشارها به اوج رسیده و خودشان هم در تحلیلهایشان تعجب میکنند که چرا ما از پا نیفتادهایم. ما با همراهی کارشناسان، دانشگاهیان، مدیران و فعالان اقتصادی پیگیر مسائل هستیم. نشستهای متعددی با استادان اقتصاد، جامعهشناسی و ارتباطات دانشگاهها برگزار کردهایم و دانشگاهها وارد میدان شدهاند. همچنین با صنعتگران، اتاق بازرگانی، اتاق صنعت و اصناف نیز جلسات مختلفی داشتهایم. خود من بارها جلسه گذاشتهام و وزیر محترم نیز چندین نشست برگزار کرده است. با کمک آنها تلاش میکنیم موانع را از پیش پایشان برداریم و آنها نیز برای حل مشکلات به ما کمک کردهاند.
من نمیگویم همه مشکلات را حل کردهایم. تحریم یک واقعیت است. وقتی نتوانیم نفت خود را بفروشیم، یعنی ارز کمتری خواهیم داشت؛ نه اینکه اصلاً ارز نداشته باشیم، اما میزان آن کمتر میشود. وقتی ارز کمتر داشته باشیم، طبیعتاً با مشکلاتی روبهرو میشویم. باید راهی پیدا کنیم که تا حد امکان این مشکلات را کاهش دهیم. این اتفاق رخ خواهد داد، اما سرعت آن آسان نیست. وقتی مسیرها را بستهاند، ما هم ناچاریم با همسایگان خود مسیرهای تازهای طراحی کنیم. تجارت خود را با آنها گسترش میدهیم و دادوستدها را افزایش میدهیم. چون امکان جابهجایی پول را نداریم، بخشی از مبادلات بهصورت تهاتری انجام میشود. ارتباط ما با همسایگان بسیار بهتر از گذشته است و کشورهای همسایه همکاری بسیار خوبی با ما دارند.
یکی از برنامههایی که در جریان جنگ، اغتشاشات و تنشها طراحی کرده بودند، ایجاد ناآرامی از شمالغرب و جنوبشرق بود. میگفتند از آن سوی مرزها افرادی وارد میشوند و در این مناطق آشوب ایجاد میکنند؛ اما خود کشورهای منطقه اجازه ندادند کسی بهراحتی از مرز عبور کند و ناآرامی ایجاد شود. این موضوع بسیار مهمی است؛ یعنی همسایگان ما اجازه ندادند عدهای وارد کشور شوند و آشوب بهپا کنند. نهتنها چنین اجازهای ندادند، بلکه به ما کمک هم کردند. گفتن این مطالب ساده است، اما رسیدن به چنین وفاق و همدلیای میان همسایگان و در داخل کشور، بهگونهای که همه طرحها و نقشههای آنها را با مشکل روبهرو کند، کار آسانی نبوده است.
این وضعیت به برکت همراهی، همدلی و پشتیبانی رهبر معظم انقلاب شهیدمان شکل گرفت که در آن مقطع با قدرت از دولت و سیاستها حمایت میکردند. هرجا دچار مشکل میشدیم و بنبستی پیش میآمد، خدمت ایشان میرسیدیم و ایشان با تمام توان پشتیبانی میکردند. اگر تا امروز توانستهایم بمانیم، نتیجه همان سیاستها، جهتگیریها، همراهیها و رهنمودهای مقام معظم رهبری شهیدمان بوده است. امروز نیز رهبر عزیزمان با توصیههایی که درباره وحدت و انسجام دارند، به ما کمک میکنند تا بتوانیم مشکلات را حل کنیم.
یکی از اقدامهای شما اصلاح نظام بانکی بود؛ در آغاز کار، بانک آینده را که دولتهای قبلی جرأت نداشتند دربارهاش اقدام کنند، دولت شما با قدرت سامان داد. آیا به دلیل شرایط فعلی کشور این اصلاحات متوقف میشود یا ادامه خواهد داشت؟
یکی از راههای مهار تورم، اصلاح همین نظام بانکی است. اکنون نیز وزارت اقتصاد برنامه دارد ناترازیهای موجود در بانکها را مدیریت کند. همچنین جلوی روندی گرفته میشود که در آن بانکها گاهی منابع خود را صرف خریدها و فعالیتهای غیرتولیدی میکنند. این مسیر ادامه خواهد داشت و برای آن برنامهریزی شده است؛ البته کار سادهای نیست. زمانی که نماینده و نایبرئیس مجلس بودم، یک صندوق در مشهد دچار مشکل شده بود. هر روز در خیابانها تجمع و اعتراض شکل میگرفت، چون مردم نمیتوانستند پول خود را دریافت کنند. نه جمعیت آنقدر زیاد بود و نه حجم پول به این اندازه؛ اما در سراسر کشور هر روز اعتراضهایی رخ میداد. آن زمان توانستیم به روشی آن مشکل را حل کنیم.
بانک آینده که شاید ۱۰ برابر آن، یا حتی بیشتر، از نظر حجم و گستره مشکل داشت، بسته شد؛ بدون اینکه اعتراضی شکل بگیرد یا نگرانی خاصی در جامعه ایجاد شود. این اقدام نیز با تدبیر و مدیریتی انجام شد که شکل گرفت و البته با هماهنگی قوه قضاییه و مجلس محترم پیش رفت. برادرمان آقای دکتر قالیباف و برادرمان آقای اژهای نیز در این مسیر همراهی کردند و مجموعه این هماهنگیها باعث شد بدون تنش از این مرحله عبور کنیم.
یکی دیگر از اقداماتی که دولت شما انجام داد، اصلاح سیاست ارز ترجیحی بود؛ اقدامی که درباره آن بحثهای زیادی مطرح شد. آیا دولت از ابتدا برای اجرای این سیاست برنامه داشت یا شرایط و فشارهای اقتصادی شما را ناچار به اجرای آن کرد؟
ما نمیدانستیم قرار است جنگی رخ دهد. آنچه به آن باور داریم، عدالت است. در کشور، وقتی مثلاً یارانه میدهیم، معمولاً دهکهای بالاتر بیش از دهکهای پایین از آن بهرهمند میشوند؛ چه یارانه برق، گاز، آب، انرژی یا هر چیز دیگر. درباره یارانهای که برای کالاهای اساسی پرداخت میکردیم نیز همین پرسش مطرح بود که چه کسانی بیشتر از آن استفاده میکنند، در حالی که باید این حمایت را به کسانی بدهیم که نیازمندترند و بیشتر به آن احتیاج دارند. نخستین گامی که برداشتیم این بود که پولی را که در ابتدای زنجیره کالاهای اساسی پرداخت میکردیم، به مصرفکننده نهایی بدهیم؛ زیرا در رفتوآمدهای اداری و فرایندهای خرید، هنگام تهیه کالا قیمت را بالاتر اعلام میکردند تا دلار بیشتری دریافت کنند و هنگام صادرات، قیمت را پایینتر نشان میدادند تا ارز آن را بازنگردانند. بعد هم وقتی کالا وارد بازار میشد، همانطور که همه میدانید، انواع فساد شکل میگرفت؛ کالا را پنهان میکردند، در جای دیگری مصرف میکردند یا دوباره صادر میکردند. چیزی را که مثلاً با قیمت ۲۸ دلار خریده بودند، در بازار با قیمت ۱۰۰ دلار میفروختند و از این دست اتفاقها رخ میداد. اما وقتی این ارز را به مصرفکننده نهایی دادیم، دیگر در آن مسیر امکان شکلگیری تخلف وجود ندارد. هر کس کالا را وارد کند، آن را به بازار میآورد و میفروشد. ما مابهالتفاوت ارز را در قالب کالابرگ قرار دادیم. البته اکنون باید مبلغ کالابرگ را افزایش دهیم، چون قیمتها…
